السيد موسى الشبيري الزنجاني
5840
كتاب النكاح ( فارسى )
بررسى روايت حلبى صاحب وسائل اين روايت را در دو جاى وسائل نقل مىكند . البته در هر دو جا به صورت تقطيع ، با اين تفاوت كه در يكى « عن ابى عبد الله » دارد و در ديگرى بدون نام مبارك آن حضرت مىباشد . اگر « عن ابى عبد الله » داشته باشد ، سند كاملًا صحيح مىباشد ، ولى در نسخه تهذيب كه بنده با نسخ بسيار معتبر مقابله كردهام « عن ابى عبد الله » ندارد . البته كتاب وافى و نيز كتاب ترتيب الاسانيد سيد هاشم بحرينى را نگاه كردهام ولى بقيه فقهاء كه نسخههاى معتبر در دستشان بوده همه بدون « عن ابى عبد الله » نقل كردهاند . ما اينك روايت را از دو جاى وسائل كه هر دو به صورت تقطيع است مىآوريم و سپس كامل آن را از خود تهذيب كه مصدر كلام صاحب وسائل است نقل مىكنيم : « محمد بن الحسن باسناده عن الحسين بن سعيد ، عن ابن ابى عمير ، عن حماد عن الحلبى ، عن ابى عبد الله عليه السلام قال : سألته عن رجلين نكحا امرأتين فأتى هذا بامرة ذا . و هذا بامرأة ذا ؟ قال : تعتدّ هذه من هذا و هذه من هذا ، ثم ترجع كل واحدة منهما الى زوجها الحديث » « 1 » در اينجا فقط صدر روايت را آورده و ذيلش را تقطيع نموده است و همان گونه كه ملاحظه مىكنيد « عن ابى عبد الله » دارد . اگر سند به همين صورت باشد هيچ مشكلى ندارد و كاملًا صحيحه است ، ولى اينجا اشتباهى رخ داده است ، هم در چاپ آل البيت و هم در چاپ اسلاميه ، زيرا در تهذيب كه مصدر كلام صاحب وسائل است « عن ابى عبد الله » ندارد كه ما آن را نيز خواهيم آورد . از سوى ديگر خود صاحب وسائل همين روايت را در جاى ديگر بدون « عن ابى عبد الله » نقل كرده است كه آن را نيز خواهيم آورد . بنابراين ، احتمال مىرود كه حاشيه داخل متن شده است . زيرا گاهى اشخاص براى تفسير متن ، در زير سطرها چيزى مىنويسند ، ولى بعدها نسّاخ كه از اين موضوع اطلاعى ندارند گمان مىكنند كه اين زيرنويسها
--> ( 1 ) - وسائل ، ج 9 ، ص 222 ، باب 9 از ابواب عيوب ، ح 2 .